Họ Apidae

Họ Apidae

Họ Apidae là một họ lớn trong lớp côn trùng, bao gồm nhiều loài ong mật có vai trò quan trọng trong thụ phấn và sản xuất mật ong. Đây là họ ong đa dạng nhất, với các loài sống theo tập đoàn xã hội và đơn độc, có kích thước và tập tính sinh học khác nhau. Họ này bao gồm các loài ong mật, ong nghệ, ong không ngòi và nhiều loài khác.

Trong họ Apidae, có nhiều tông (tribe) khác nhau, mỗi tông bao gồm các chi và loài ong có đặc điểm riêng biệt. Dưới đây là một số tông chính trong họ Apidae:

1. Tông Apini

Đây là tông của ong mật, bao gồm các loài ong sản xuất mật ong với sản lượng lớn.

Chi chính: Chi Apis

Ví dụ: Apis mellifera (ong mật phương Tây), Apis cerana (ong mật châu Á), Apis dorsata (ong mật khổng lồ), Apis florea (ong ruồi).

2. Tông Meliponini

Ong không ngòi là đặc điểm chính của tông này. Chúng thường được tìm thấy ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Chi chính: Chi Melipona, Chi Tetragonula, Chi Trigona, Chi Scaptotrigona

Ví dụ: Melipona beecheii, Tetragonula carbonaria, Trigona spinipes, Plebeia, Austroplebeia

3. Tông Bombini

Tông này bao gồm ong nghệ hoặc ong bumblebee, nổi tiếng với kích thước lớn và bộ lông rậm.

Chi chính: Chi Bombus

Ví dụ: Bombus terrestris (ong nghệ đất), Bombus lapidarius.

4. Tông Euglossini

Tông này bao gồm ong lan hay ong thợ nước hoa, nổi bật với màu sắc rực rỡ. Chúng được tìm thấy chủ yếu ở Trung và Nam Mỹ và có vai trò quan trọng trong việc thụ phấn cho hoa lan.

Chi chính: Chi Euglossa, Chi Eulaema, Chi Exaerete, Chi Aglae, Chi Eufriesea.

Ví dụ: Euglossa imperialis, Eulaema bombiformis.

5. Tông Xylocopini

Đây là tông của ong thợ mộc, nổi tiếng với khả năng khoan lỗ vào gỗ để làm tổ.

Chi chính: Xylocopa

Ví dụ: Xylocopa violacea (ong thợ mộc tím), Xylocopa virginica (ong thợ mộc Mỹ).

6. Tông Anthophorini

Ong thợ cày hoặc ong thợ đào thuộc tông này, nổi tiếng với khả năng làm tổ trong lòng đất hoặc trong các bề mặt mềm.

Chi chính: Anthophora, Amegilla

Ví dụ: Anthophora plumipes, Amegilla cingulata (ong xanh thợ đào).

7. Tông Eucerini

Tông này bao gồm các loài ong dài râu, đặc trưng bởi các râu dài và thường sinh sống đơn độc.

Chi chính: Eucera, Melissodes

Ví dụ: Eucera longicornis, Melissodes bimaculata.

8. Tông Emphorini

Đây là tông của các loài ong thường làm tổ trong lòng đất, có xu hướng sống đơn độc.

Chi chính: Diadasia, Meliphilopsis

Ví dụ: Diadasia enavata.

9. Tông Centridini

Ong thợ dầu hoặc ong dầu trong tông này thu thập dầu từ thực vật thay vì phấn hoa để nuôi con.

Chi chính: Centris, Epicharis

Ví dụ: Centris pallida, Epicharis zonata.

10. Tông Tapinotaspidini

Đây là một nhóm nhỏ trong họ Apidae, cũng thu thập dầu từ thực vật thay vì phấn hoa.

Chi chính: Tapinotaspis, Paratetrapedia

11. Tông Ceratinini

Ong thợ cưa nhỏ, thường làm tổ trong thân cây rỗng hoặc cành cây nhỏ.

Chi chính: Ceratina

Ví dụ: Ceratina dupla.

Phân cấp trong danh pháp ong mật

Trong hệ thống phân loại sinh học, tông (tribe) đứng trước và có cấp bậc cao hơn so với chi (genus). Cụ thể, thứ tự phân loại như sau (từ cao đến thấp):

• Họ (Family) – Ví dụ: Apidae (họ ong)
• Tông (Tribe) – Ví dụ: Apini (tông ong mật)
• Chi (Genus) – Ví dụ: Apis (chi ong mật)
• Loài (Species) – Ví dụ: Apis mellifera (ong mật phương Tây)

Như vậy, trong hệ thống phân loại, họ được xếp đầu tiên, sau đó đến tông đứng trước chi, và chi là cấp bậc nhỏ hơn, nằm dưới tông, tiếp đó mới đến loài.

Vai trò sinh thái của họ Apidae:

• Thụ phấn: Các loài ong trong họ Apidae là những loài thụ phấn quan trọng, giúp thụ phấn cho nhiều loại cây trồng và thực vật tự nhiên.
• Sản xuất mật: Các loài ong mật thuộc chi Apis là nguồn cung cấp mật ong chính cho con người, đặc biệt là Apis mellifera.
• Đa dạng hóa sinh học: Họ Apidae chứa nhiều loài với các đặc điểm và tập tính sinh học khác nhau, từ loài ong sống đơn độc đến những loài sống xã hội phức tạp như ong mật và ong nghệ.

Tổng kết

Họ Apidae rất đa dạng với nhiều tông khác nhau, từ các loài ong mật sản xuất mật ong nổi tiếng đến ong nghệ, ong thợ mộc, ong lan, và ong không ngòi. Một số tông quan trọng bao gồm:

• Apini (ong mật)
• Meliponini (ong không ngòi)
• Bombini (ong nghệ)
• Euglossini (ong lan)
• Xylocopini (ong thợ mộc).

Mỗi tông có các đặc điểm sinh học và vai trò sinh thái học khác nhau, đóng góp vào quá trình thụ phấn và duy trì hệ sinh thái.

Tác giả: Ong Mật Golden Bee